Mirasçıların Vergisel Yükümlülükleri Rehberi
Mirasın vergisel boyutunu, beyan ve ödeme süreçleriyle birlikte değerlendirmek isteyenler için hazırlanan bu rehber; 2026 yılı veraset ve intikal vergisi uygulamalarını örnek vakalarla açıklamaktadır. Miras, bağış ve ikramiyelerde istisnaları ve vergi tarifelerini inceleyebilir; kendi verilerinizi girerek vergi matrahını, hesaplanan vergiyi ve uygulanabilen taksit dağılımını görebilirsiniz. GİB kaynaklarına dayanan çalışma; değerleme, borç ve gider indirimleri, beyan süreleri ve özel durumları bir araya getirerek uygulamaya dönük bir başvuru kaynağı sunmaktadır.
Mirasçıların Vergisel
Yükümlülükleri
Mirasın vergisel boyutunu anlayın.
Verilerinizi girin, verginizi adım adım hesaplayın.
Durumunuza uygun hesabı seçin
Hesaplama sonucu
Matrah, vergi ve ödeme dağılımı
Tutarınızı girin veya aşağıdaki örnek vakalardan birini seçin.
Vergi nasıl hesaplandı?
| Dilim | Matrah | Oran | Vergi |
|---|
Altı taksitte ödeme dağılımı
| Taksit | Tutar |
|---|
Ödemeler, tahakkuktan itibaren üç yılda mayıs ve kasım aylarında yapılır. Buradaki sıra bir tutar dağılımıdır; ilk ödeme ayı tahakkuk tarihine bağlıdır. Kuruş farkları toplam vergiyle eşitlik sağlanacak biçimde dağıtılmıştır.
Bir örnek üzerinden başlayın
Seçin, tutarları değiştirin, sonucu görün.2026 yılı tutarları esas alınır. Standart parasal istisnalar hesaplanır; kurumsal muafiyet, özel mal istisnaları ve görevde ölüm gibi özel hâller bu hesap kapsamı dışındadır. Hesaplama, resmî tahakkuk yerine geçmez.
Mirasın vergisel yol haritası
Hesaplamanın dayanakları, beyan süreçleri ve özel durumlar.
İNCELEMENİN AMACI
Mirasın vergisel yönetimi, intikal eden servetin değerini belirlemekten beyan ve ödeme işlemlerine uzanan bir süreçtir. Bu makale, mevzuatın temel ayrımlarını örnek vakalarla açıklar; hesaplama aracı ise bu açıklamaları okuyucunun kendi tutarlarıyla değerlendirmesine imkân verir.
1. Mirasın vergisel boyutu: beyan ve ödeme ayrımı
Bir kişinin ölümü, mal ve haklarının mirasçılara geçmesinin yanında, birbirinden farklı vergi ödevleri doğurur. Veraset ve intikal vergisi bu sürecin temel unsurudur; ancak murisin işletmesi, gelirleri ve taşıtları ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle doğru yaklaşım, önce intikal eden varlıkları ve miras paylarını belirlemek, ardından her verginin beyan ve ödeme şartlarını ayrı ayrı ele almaktır.
7338 sayılı Kanun, Türkiye’deki malların ve kanunun vatandaşlık ve yerleşim ölçütleriyle kapsama aldığı yurt dışı varlıkların veraset veya karşılıksız intikalini vergilendirir. Verginin mükellefi, kendisine mal geçen kişidir. Ölüm, gaiplik ve sağlar arasındaki bağışlama farklı intikal yollarıdır; uygulanacak istisna ve tarife bu ayrıma göre değişir.
Muafiyet, kişi veya kuruluşun statüsüne; istisna ise intikalin türüne, malın niteliğine veya tutarına ilişkindir. Ev eşyası, kişisel eşyalar, aile hatıraları ve kanunda sayılan diğer özel istisnalar öncelikle ayrıştırılmalıdır. Yukarıdaki hesaplama aracı, standart parasal istisnalara tabi intikaller için tasarlanmıştır.
2. Hesabın temeli: değer, borç ve miras payı
Vergi hesabında günlük piyasa değeri her varlık için aynı şekilde kullanılmaz. Gayrimenkulde ölüm veya intikal yılının emlak vergisi değeri; menkul mal ve gemilerde rayiç bedel; tahvilde itibari değer esastır. Hisse senetleri ve ticari sermaye için rehberde özel değerleme ölçüleri bulunur. Hesaplama aracına girilen tutarın bu ölçülere göre belirlenmiş olması gerekir.
Bilanço esasındaki işletmede önceki takvim yılı bilançosunun öz sermayesi veya tercihen ölüm günü bilançosu esas alınabilir. İşletme hesabında ölüm tarihindeki ticari varlık dikkate alınır. Borsadaki hisse senedinde ölümden önceki son üç yılın son işlem değeri; bu sürede işlem yoksa ya da senet borsaya kayıtlı değilse itibari değer kullanılır.
Murisin belgeye dayanan borçları ve vergi borçları ile cenazenin donanımı, gömülmesi ve ölüm ilanı giderleri, şartları dâhilinde indirilebilir. Bağışta yalnız bağışlanan mala isabet eden borçlar dikkate alınır; bağışlayanın üstlendiği borç indirilmez. Borç ve giderlerin beyan edilmesi ve belgelendirilmesi gerekir.
İki çocuğa eşit paylarla 8.800.000 TL kalıyorsa, her çocuk için başlangıç değeri 4.400.000 TL’dir. Hesaplama kişi bazında yapılır; toplam terekeye tek istisna uygulanarak bulunan sonuç çocukların vergisi olarak kullanılamaz. Borç varsa aynı tutarın her mirasçıda tekrarlanmaması, yalnız ilgili paya düşen kısmının girilmesi gerekir.
3. İstisnalar ve artan oranlı tarife
Tarife artan oranlıdır: dilimdeki oran, o dilime giren matrah kısmına uygulanır. Ana, baba, eş ve çocuklar arasındaki ivazsız intikallerde normal oranların yarısı uygulanır; evlatlıktan evlat edinene yapılan ivazsız intikal bu ayrıcalığın dışındadır.
| Matrah dilimi | Veraset | İvazsız intikal |
|---|---|---|
| İlk 3.000.000 TL | %1 | %10 |
| Sonra gelen 7.000.000 TL | %3 | %15 |
| Sonra gelen 15.000.000 TL | %5 | %20 |
| Sonra gelen 30.000.000 TL | %7 | %25 |
| 55.000.000 TL’yi aşan kısım | %10 | %30 |
GVK mükerrer 20/D kapsamındaki yurt dışı kazanç ve irat istisnasından yararlananlarda, öngörülen yirmi yıllık süre içinde veraset intikali için %1 oranı uygulanır. Yarışma, çekiliş ve şans oyunu ikramiyelerinde ise oran %20’dir; ayni ikramiyede fatura tutarı esas alınır.
Eşin artırılmış istisnası için rehber “tek başına mirasçı” örneğini kullanır. 57 Seri No.lu Genel Tebliğdeki koşul ise altsoyun (füruğ) bulunmamasıdır. Hesaplama aracında bu daha açık koşul esas alınmıştır. Altsoy ve eş için standart istisna 2.907.136 TL, altsoy bulunmayan durumda eş için 5.817.845 TL’dir. Anne, baba ve kardeş gibi diğer mirasçılara bu kişisel miras payı istisnası uygulanmaz.
4. Örneklerden kişisel uygulamaya
Vaka 1 — Mirasın çocuklara geçmesi. Toplam 8.800.000 TL mirasın iki çocuğa eşit dağıldığı durumda kişi başına 4.400.000 TL’den 2.907.136 TL istisna indirilir. 1.492.864 TL matrahın tamamı ilk dilimde kaldığından kişi başına vergi 14.928,64 TL’dir. “Vaka 1” düğmesi bu hesabı yükler; pay ve borç tutarını değiştirerek kendi sonucunuzu görebilirsiniz.
Vaka 2 — Çocuğa bağış. Ebeveynden çocuğa 3.500.000 TL bağışta miras istisnası kullanılmaz; 66.935 TL ivazsız intikal istisnası düşülür. Kalan 3.433.065 TL için aile içi yarım oranlar uygulanır: ilk 3.000.000 TL’ye %5, kalan 433.065 TL’ye %7,5. Vergi 182.479,88 TL’dir. Aynı ekonomik değerin miras veya bağış yoluyla geçmesi farklı vergi sonuçları doğurabilir.
Vaka 3 — Eşe kalan miras. Altsoy bulunmayan örnekte eşe geçen 6.700.000 TL’den 5.817.845 TL istisna düşülür. 882.155 TL matrah üzerinden vergi 8.821,55 TL’dir. Eşin diğer mirasçılarla paylaştığı durumlarda araca yalnız kendi payı girilir.
Vaka 4 — Muaf olmayan kuruluşa bağış. 5.000.000 TL bağışta matrah 4.933.065 TL; normal ivazsız intikal tarifesiyle vergi 589.959,75 TL’dir. Kuruluşun muaf olması hâlinde bu örnek uygulanmaz; önce statünün belirlenmesi gerekir.
Vaka 5 — Yarışma ödülü. 750.000 TL brüt ödülden 66.935 TL istisna düşüldüğünde, 683.065 TL üzerinden %20 tevkifat 136.613 TL’dir. Kazanana ödenecek net tutar 613.387 TL olur. Vergiyi beyan edip ödeyen, yarışmayı düzenleyendir; kazananın ayrıca beyanname vermesi gerekmez.
Sonuç ekranındaki dilim tablosu, verginin tamamına en yüksek oranın uygulanmadığını gösterir. Taksitlerde kuruşa yuvarlama farkı bulunabilir; araç altı tutarın toplamını hesaplanan vergiye eşit tutar.
5. Beyan, belge ve ödeme düzeni
Beyanname mükellef veya vekili tarafından imzalanır. Her mirasçı ayrı beyan verebilir; bütün mükelleflerin ayrı ayrı imzalaması koşuluyla müşterek beyan da mümkündür. Rehberde vergi dairesine elden veya taahhütlü posta yoluyla kâğıt ortamında teslim açıklanmıştır. Yurt dışındaki vatandaşlar konsolosluklara da beyanname verebilir.
Veraset intikallerinde murisin; diğer ivazsız intikallerde tasarrufu yapanın ikametgâhındaki vergi dairesi yetkilidir. Tüzel kişilerde merkez esas alınır. Yurt dışında ikamet hâlinde Türkiye’deki son ikametgâh dikkate alınır. Türkiye’de hiç ikamet edilmemiş veya son ikametgâh tespit edilemiyorsa malın bulunduğu ya da mükellefin ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesine, intikal eden mal varlığının tamamı beyan edilir. Ankara, İstanbul ve İzmir’de rehberin belirttiği randevu uygulaması ayrıca gözetilir.
| Ölümün gerçekleştiği yer | Mükellefin bulunduğu yer | Beyan süresi |
|---|---|---|
| Türkiye | Türkiye | Ölümü takip eden 4 ay |
| Türkiye | Yabancı ülke | Ölümü takip eden 6 ay |
| Yabancı ülke | Türkiye | Ölümü takip eden 6 ay |
| Yabancı ülke | Ölümün gerçekleştiği ülke | Ölümü takip eden 4 ay |
| Yabancı ülke | Başka bir yabancı ülke | Ölümü takip eden 8 ay |
| Gaiplik | — | Kararın ölüm siciline işlendiği tarihi takip eden 1 ay |
Miras dışındaki ivazsız intikallerde süre, malın hukuken iktisabını izleyen bir aydır. Yarışma, çekiliş ve şans oyunlarında kesilen vergi, düzenleyenlerce etkinliği izleyen ayın 20. günü akşamına kadar beyan edilir; ikramiye sahibi ayrıca beyanname vermez.
Ek süreler ve usulsüzlük
Vergi Usul Kanununda veraset ve intikal vergisi için iki ayrı on beş günlük ek süre düzenlenmiştir. İlk ek sürede verilen beyanda vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi hesaplanmaz. Mükellefe tebliğ edilen ikinci ek sürede de vergi ziyaı oluşmamış sayılır. İlk ek süreden sonra fakat ikinci süre tebliğ edilmeden verilen beyanda ikinci derece; tebliğle tanınan ikinci süre içinde verilen beyanda birinci derece usulsüzlük cezası söz konusudur. İkinci ek süreden sonra verilmesi veya hiç verilmemesi hâlinde iki kat birinci derece usulsüzlük cezası ile vergi ziyaı cezası karşılaştırılır ve ağır olan uygulanır. Cezalar her mükellef için ayrı değerlendirilir.
Mirasçılık belgesi, sulh hukuk mahkemesinden veya noterlerden alınabilir. Dosyanın içeriği intikal eden varlığın niteliğine göre değişir; rehberde sayılan belgeler şunlardır:
- Mirasçılık belgesi; son ikametgâhı gösteren nüfus kayıt belgesi; varsa vasiyetname ve miras mukavelenamesi.
- Borç ve masraf belgeleri; ticari bilanço, gelir tablosu veya işletme hesabı özeti; varsa son ortaklık yapısını gösteren ticaret sicili gazetesi.
- Belediyeden emlak vergisi değer belgesi; araç ve diğer tescilli menkullerin tescil belgesi fotokopisi; yapı kooperatifine ölüm tarihine kadar ödenen aidatları gösteren yazı.
- Banka ve alacaklı olunan kurumlardan yazılar; silah ve diğer malların ruhsatları; hisse senedi belgeleri; varsa şehadet belgesi.
Veraset ve intikal vergisi, tahakkuktan itibaren üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında toplam altı eşit taksitte ödenir. Nisan ayında yapılan beyanda ilk ödeme mayısta; haziran ayındaki beyanda kasımda başlar. İkramiyeler üzerinden kesilen vergi ise beyan süresinde ödenir.
Rehber, GİB’in dijital ödeme kanallarını, anlaşmalı bankaları, PTT işyerlerini ve vergi dairelerini ödeme imkânları arasında sayar. Yurt dışından havale veya EFT’de kimlik numarasının açıklamaya yazılması ve hesabına geçiş tarihinin ödeme tarihi olması önemlidir. Beyan ve ödeme sonrasında alınan ilişik kesme belgesi için süre sınırlaması yoktur.
Gayrimenkulün devri, ferağı veya üzerinde ayni hak tesisi için mala ya da devredilen hisseye isabet eden verginin tamamı ödenmeli veya 6183 sayılı Kanunun 10. maddesindeki türden, menkul mallar dışında teminat gösterilmelidir. Para veya senet teslim edecek banka ve diğer ilgili kuruluşlar, verginin ödendiğini gösteren belgeyi ister. Belge yoksa veraset intikalinde %5, diğer ivazsız intikallerde %15 vergi karşılığı tevkifat yapılır. Bu oranlar, nihai tarife oranlarıyla karıştırılmamalıdır. Kiralık kasa, yetkili vergi dairesi memuru hazır bulunmadan açılamaz; içerik teslimi de memur huzurunda tespit gerektirir.
6. İşletme ve gelirlerde mirasçıların sorumluluğu
Murisin işletmesi varsa ölüm işi bırakma sayılır ve bir ay içinde vergi dairesine bildirilir. Mirası reddetmemiş mirasçılardan birinin bildirimi yeterlidir. Faaliyete aralıksız devam eden mirasçılar açısından ölüm tarihi işe başlama tarihidir; hesapların kapanışı, yeni hesapların açılışı ve belge düzeni buna göre yürütülür.
Murisin fiilinden doğan vergi cezaları ölümle silinir. Gecikme zammı ve faiz ise ceza sayılmadığından mirası kabul edenlerden payları oranında talep edilir. Kamu alacaklarının takibinde mirasın kabulü, reddi ve terekenin tasfiyesi ayrıca önem taşır.
Yıllık gelir vergisi beyannamesi için ölümden itibaren dört aylık özel süre vardır. Vergi kanunlarında özel hüküm bulunmayan bildirim ve beyannamelerde süreye üç ay eklenir. Gelecek yıllara ait peşin tahsil edilmiş kira, ölüm hâlinde içinde bulunulan yılın geliri olarak beyan edilir.
Ferdi işletmenin kanuni mirasçılarca sürdürülmesi ve kıymetlerin kayıtlı değerleriyle, bilanço esasındaysa aktif ve pasifiyle bütün olarak devralınması hâlinde GVK 81 kapsamında değer artışı kazancı hesaplanmaz; KDV Kanununun 17/4-c maddesindeki istisna da değerlendirilir. Devreden KDV’nin indirimi ise mükerrer indirim yaratmamak koşuluyla vergi incelemesi sonucuna bağlıdır. Faaliyete devam edilmiyorsa işletmenin mal, demirbaş ve taşınmazları için son dönem KDV yükümlülüğü doğabilir.
Rehberin KDV örneğinde, üç aylık döneme tabi mükellefin 15 Eylül 2026’da ölmesi üzerine 1 Temmuz–15 Eylül kıst döneminin son beyan günü 28 Ocak 2027’dir. Bu örnek, veraset beyannamesiyle diğer vergilerin sürelerinin aynı olmadığını gösterir.
7. Taşıtlar: intikal, pay devri ve tescil
İlk iktisabında ÖTV istisnası uygulanmış taşıtın veraset yoluyla bütün mirasçılara geçmesinde ÖTV aranmaz. Ancak taşıtın tek mirasçıya bırakılması veya üçüncü kişiye satılması ayrıca değerlendirilir. Tereke yalnız taşıttan oluşuyorsa diğer mirasçıların paylarının bir kişiye geçmesi, bu kişinin kendi miras payını aşan bölüm için otomatik olarak veraset istisnası sağlamaz.
Terekede başka mal ve haklar bulunması durumunda, bunların taşıt değeriyle mütenasip olması ve veraset beyannamesinde yer alması önemlidir. Rehberde bir mirasçıya taşıt, diğerine beş cumhuriyet altını bırakılması; değerler mütenasip olmadığından yeterli görülmemiştir. Engelli taşıtında beş yıllık satış/devir koşulu ile devralan engelli mirasçıya ilişkin on yıllık yeniden iktisap koşulu farklı düzenlemelerdir.
ÖTV sonucunu yalnız taşıt değeri belirlemez: ilk iktisap tarihi, ilk iktisap matrahı, devir biçimi, miras payları, terekedeki diğer mallar ve devralanın statüsü birlikte değerlendirilir. Bu nedenle üstteki veraset hesabı, taşıtın sonraki devrine ilişkin ÖTV tutarını kapsamaz.
Rehbere göre araç sahibinin ölümünden itibaren doksan gün içinde mirasçılar adına tescil için başvurulmalıdır. Süre sonunda tescil edilmeden karayoluna çıkarıldığı tespit edilen araç için sürücüye 3.000 TL idari para cezası ve tescile kadar trafikten men yaptırımı açıklanmıştır. Bu doksan günlük süre, veraset beyannamesinin dört, altı veya sekiz aylık süresinden bağımsızdır.
8. Uygulamada izlenecek sıra
İlk adım mirasçılık belgesiyle payların belirlenmesidir. Ardından intikal eden mallar uygun değerleme ölçüleriyle listelenir, belgeye dayanan borç ve giderler ayrılır, her mirasçı için uygulanabilecek istisna belirlenir. Bu veriler hesaplama aracına girilerek vergi matrahı ve ödeme dağılımı görülebilir.
Hesap sonucundan sonra beyan süresi, yetkili vergi dairesi ve ek belgeler kontrol edilir. Murisin işletmesi veya gelirleri varsa diğer beyanlar; taşıtı varsa tescil ve olası ÖTV sonuçları ayrı izlenir. Böylece vergi hesabı, beyan ve tasarruf işlemlerini tamamlayan bir başvuru sürecinin parçası olur.
Dayanaklar ve hesaplama yöntemi
Bu çalışma, Gelir İdaresi Başkanlığının Mirasçıların Vergisel Yükümlülükleri Rehberi (Eylül 2026, Yayın No. 618) ve paylaşılan metin temelinde hazırlanmıştır. Kaynak metin, makale bütünlüğü içinde yeniden düzenlenmiştir. Hesaplama, 2026 parasal istisnalarını ve tarifeyi kullanır; diğer yıllara uygulanmamalıdır.
Her vergi dilimi kuruşa yuvarlanır; taksitlerde toplamı değiştirmeyen kuruş dağılımı yapılır. Eşin artırılmış istisnasında 57 Seri No.lu Genel Tebliğdeki altsoy bulunmaması koşulu esas alınmıştır. Kişiye özgü muafiyetler ve özel mal istisnaları değerlendirilmeden salt hesap sonucu üzerinden işlem yapılmamalıdır.
- GİB — Mirasçıların Vergisel Yükümlülükleri Rehberi (2026)
- Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Genel Tebliği, Seri No: 57 — 2026 istisna ve tarife tutarları
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu — GİB
Sayfa 6 Ekim 2026 tarihinde düzenlenmiştir. GİB’in resmî yayını değildir.
Yasal Uyarı ve Sorumluluk Reddi
Bu makale ve hesaplama araçları, VK Mali Müşavirlik tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik; kişiye veya işleme özgü mali, vergisel ya da hukuki danışmanlık, bağlayıcı görüş veya resmî vergi tahakkuku niteliğinde değildir.
Açıklamalar, belirtilen kaynaklar ve düzenleme tarihi itibarıyla değerlendirilmelidir. Hesaplamalar 2026 yılı tutar ve tarifeleri ile kullanıcı tarafından girilen verilere dayanır. Mevzuat değişiklikleri, idari görüşler, yargı kararları ve somut olayın özellikleri farklı sonuçlar doğurabilir. Muafiyetler, özel istisnalar, değerleme esasları ve belge koşulları ayrıca incelenmelidir.
Beyan, ödeme, devir veya diğer işlemlerden önce güncel resmî kaynakların kontrol edilmesi ve gerektiğinde yetkili vergi dairesinden ya da meslek mensubundan görüş alınması önerilir. İçeriğin kullanılması tek başına bir mesleki danışmanlık ilişkisi oluşturmaz.
İçeriğin doğruluğu ve güncelliği için özen gösterilmekle birlikte, eksiksizliği veya her somut olaya uygunluğu garanti edilmez. VK Mali Müşavirlik, emredici mevzuat hükümleri ve hukuken sınırlandırılamayan sorumluluklar saklı kalmak üzere, yalnızca bu içerik veya hesaplama sonuçlarına dayanılarak yapılan işlemlerden doğabilecek zararlardan sorumluluk kabul etmez.
.png)
.jpg)
Yorumlar
Yorum Gönder