Cumhurbaşkanı Kararları Çerçevesinde Bazı Mükelleflerin Gerçek Usulde Vergilendirmesi Hakkında Uygulama Sirküleri
📖 Türkiye’de vergi sisteminin en önemli kolaylıklarından biri olan basit usul, küçük ölçekli işletmelerin yükünü hafifletmek ve ticari hayatı desteklemek amacıyla geliştirilmiştir. Ancak, ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği ve ölçeği dikkate alınarak, bu usulden kimlerin yararlanabileceği kanun koyucu tarafından sınırlandırılmıştır.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 47 ve 48’inci maddeleri, basit usule tabi olmanın genel ve özel şartlarını ortaya koyarken; 51’inci maddesi ise hangi mükelleflerin bu kolaylıktan faydalanamayacağını açıkça belirtmektedir. Bununla birlikte, aynı maddenin (12) numaralı bendi Cumhurbaşkanına, ekonomik ve bölgesel koşulları dikkate alarak bazı mükellefleri gerçek usulde vergilendirme kapsamına alma yetkisi vermektedir.
Bu yetkiye dayanılarak yayımlanan 08/09/2025 tarihli ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirli faaliyetler gerçek usule geçirilmiş; ardından 10/12/2025 tarihli ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile kapsamda değişiklik yapılmıştır. Söz konusu düzenlemeler özellikle büyükşehir belediyesi sınırları içindeki nüfusu 30.000’i aşan ilçeler ile belirli faaliyet gruplarını doğrudan etkilemektedir. Ayrıca, TÜİK verileri esas alınarak nüfus tespitleri yapılmakta; muafiyet ve istisna hükümleriyle küçük ölçekli belde ve köylerde faaliyet gösteren mükellefler için özel düzenlemeler getirilmektedir.
📌 Bu çerçevede, basit usulden kimlerin yararlanabileceği, hangi faaliyetlerin gerçek usule tabi olduğu ve nüfus kriterlerinin mükellefiyet üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Vergi adaletini sağlamak, kayıt dışılığı önlemek ve ekonomik faaliyetleri daha şeffaf hale getirmek amacıyla getirilen bu düzenlemeler, mükelleflerin dikkatle takip etmesi gereken kritik hükümler içermektedir.
🔍 Basit Usulde Vergilendirme Kapsamı
Basit Usulde Ticari Kazancın Tespiti
Gelir Vergisi Kanunu 47 ve 48'inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari kazançları basit usulde tespit olunur.
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Bu fark yapılan faaliyetle ilgili olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre alınması ve verilmesi mecburi olan alış ve giderler ile hasılatlara ilişkin belgelerde yazılı tutarlara göre hesaplanır.
193 sayılı Kanunun 51'inci maddesinde basit usulden faydalanamayacak mükellefler bentler halinde sayılmış olup bu maddede sayılan mükelleflerin ticari kazançları, basit usule tabi olmaya ilişkin genel ve özel şartları taşısalar dahi hiçbir şekilde basit usulde tespit edilemez.
- 193 sayılı GVK 51'inci maddesine göre basit usulden faydalanamayacak faaliyetler:
👥 Kollektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortakları
💰 İkrazat işleriyle uğraşanlar
💎 Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uğraşanlar
🏗️ İnşaat ve onarma işini taahhüt edenler
📑 Sigorta prodüktörleri
📢 İlan ve reklam işleriyle uğraşanlar veya aracılık edenler
🏠 Gayrimenkul ve gemi alım satımı ile uğraşanlar
🤝 Tavassut işi yapanlar (dayıbaşılar hariç)
⛏️ Maden işletmeleri, taş/kireç ocakları, kum-çakıl istihsal yerleri, tuğla-kiremit harmanları işletenler
🚛 Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar
🗂️ Cumhurbaşkanınca belirlenen iş grupları, sektörler veya bölgeler
Cumhurbaşkanı Kararının Değerlendirilmesi
Türkiye’de vergi sisteminin önemli bir unsuru olan basit usul, küçük ölçekli işletmelerin yükünü hafifletmek amacıyla geliştirilmiş bir vergilendirme yöntemidir. Ancak, ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği ve ölçeği dikkate alınarak bazı mükelleflerin bu kolaylıktan yararlanması kanun koyucu tarafından sınırlandırılmıştır. Bu çerçevede, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (12) numaralı bendi, Cumhurbaşkanına gerçek usulde vergilendirilecek mükellefleri belirleme konusunda özel bir yetki tanımaktadır. Söz konusu yetkiye istinaden yayımlanan 08/09/2025 tarihli ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı mükellefler gerçek usulde vergilendirme kapsamına alınmış, ardından 10/12/2025 tarihli ve 10679 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bu düzenlemede değişiklik yapılmıştır.
Bu kararların kapsamı özellikle Büyükşehir Belediyesi olan illerde faaliyet gösteren mükellefleri ilgilendirmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun son verilerine göre nüfusu 30.000’i geçmeyen ilçeler ile, şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar dışındaki faaliyetler bakımından, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 6360 sayılı Kanun kapsamında tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüşen ve nüfusu 2.000’i geçmeyen belde belediyeleri ve köyler hariç olmak üzere, ilgili mükellefler gerçek usulde vergilendirme kapsamına alınmıştır.
Böylece, nüfus yoğunluğu yüksek ilçeler ve belirli faaliyet grupları için basit usulden yararlanma imkânı ortadan kaldırılmış; vergi adaletini sağlamak, kayıt dışılığı önlemek ve ekonomik faaliyetleri daha şeffaf hale getirmek amacıyla kapsamlı bir vergilendirme sistemi tesis edilmiştir.
- 8/9/2025 Tarih ve 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla gerçek usulde vergilendirme kapsamına alınan faaliyetler:
🏭 Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar
🛒 Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar (Münhasıran bir işyeri açmaksızın gezici olarak veya pazar takibi suretiyle perakende emtia alım-satımı ile uğraşanlar hariç)
🏗️ İnşaat ile ilgili her türlü işlerle uğraşanlar
🚗 Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşanlar
🍽️ Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler
🎭 Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler
🚌 Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunanlar
📦 Faaliyet Grupları ve Tanımlar
🏭 a) Her Türlü Emtia İmalatı İşleriyle Uğraşanlar
🛒 b) Her Türlü Emtia Alım-Satımı İşleriyle Uğraşanlar
🏗️ c) İnşaat ile ilgili Her Türlü İşleriyle Uğraşanlar
🔧 ç) Motorlu Taşıt Bakım-Onarım İşleriyle Uğraşanlar
🍽️ d) Lokanta ve Hizmet İşletmeleri İşletenler
🎡 e) Eğlence ve İstirahat Yerlerini İşletenler
🚕 f) Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı Faaliyetinde Bulunanlar
🔍 Nüfus Tespit İşlemi ve Uygulama Esasları
10380 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı Uygulaması
Büyükşehir belediyesi olan illerde faaliyette bulunan basit usule tabi mükelleflerin 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, vergi dairelerince her takvim yılının Ocak ayı itibarıyla;Yetki alanında bulunduğu ilçenin nüfusunun, 30.000’in üzerinde olup olmadığı tespit edilir.
- Muafiyet:Yetki alanında bulunduğu ilçenin nüfusunun, 30.000’in üzerinde olmakla birlikte; bu ilçelerde bulunan veya 5216 sayılı Kanun ile 6360 sayılı Kanun kapsamında tüzel kişiliği kaldırılarak belde belediyesi ve köyden mahalleye dönüşen yerlerden olup olmadığı ile bu yerlerin nüfusunun 2.000'i geçmeyen mahallelerde faaliyette bulunan mükelleflerin, basit usule tabi olmaya ilişkin genel ve özel şartları taşımaları halinde bu faaliyetten elde ettikleri ticari kazançları basit usulde tespit edilmeye devam edilecektir.
- İstisna: Şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan mükelleflerin gerçek usulde vergilendirilip vergilendirilmeyeceğinin belirlenmesinde sadece ilçe nüfusunun 30.000’i geçip geçmediğine bakılacak olup şehir iç yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunulan yerin belde belediyesinden veya köyden mahalleye dönüşmüş olmasının bir önemi bulunmamaktadır.
- Kritik Tarih: 2026 yılı tespiti için 31/12/2025 tarihli veriler kullanılacaktır.
İlçe veya mahalle nüfusundaki değişikliklerin mükellefiyete etkisi
10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca ticari kazancı gerçek usulde tespit edilen mükelleflerin, faaliyette bulundukları ilçenin veya mahallenin nüfusunun bu Kararda belirtilen sınırın altına düşmesi halinde, söz konusu mükelleflerin;
1️⃣ Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinde yazılı şartları topluca taşıması,
2️⃣ Arka arkaya iki hesap dönemi iş hacminin Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yazılı hadlerden düşük gerçekleşmiş olması durumunda,
Ocak ayının başından otuz birinci günü akşamına kadar bağlı bulundukları vergi dairesine yazılı olarak başvurmaları kaydıyla ilgili takvim yılının başından itibaren basit usule geçmeleri mümkün bulunmaktadır.
🏛️ Uygulama Kapsamındaki İller
Aşağıda 30 Büyükşehirdeki nüfusu 30.000'i aşan ilçeler listelenmiştir. Detay için il ismine tıklayınız:
⚠️ Önemli Hatırlatmalar ve Diğer Hususlar
456 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğine göre; ticari, zirai ve mesleki kazanç yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar (Kazançları basit usulde tespit edilenlerle gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler hariç) elektronik tebligat adresi edinmek zorundadırlar.
Elektronik tebligat sistemini kullanmak zorunda olan gerçek kişilerin (gelir vergisi mükellefleri) Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi (dijital.gib.gov.tr) üzerinden veya e-Devlet üzerinden elektronik ortamda e-Tebligat kayıt işlemlerini yapmaları mümkündür. Ayrıca 456 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ekinde yer alan “Elektronik Tebligat Talep Bildirimi (Gerçek Kişiler İçin)”ni doldurarak kendileri veya noterde verilmiş vekâletnameyle yetkili kılınan kişiler aracılığıyla bağlı bulundukları vergi dairesine bizzat vermeleri de geçerlidir.
.jpg)
.png)
Yorumlar
Yorum Gönder